Mooie plekjes in Friesland.
 

   

Hindeloopen 

 

 

 

Hindeloopen kreeg in 1225 stadsrechten en is een van de Friese elf steden. Hoewel het geen haven had maar slechts een rede in de Zuiderzee, was Hindeloopen lange tijd een belangrijke hanzestad en vissersplaats. De visserschepen droegen de lettercode HI. De grote bloeiperiode van het stadje lag tussen 1650 en 1790, toen Hindeloopen een grote vloot bezat van ruim tachtig schepen. Aan de kapitale 17e en 18e eeuwse kapiteinshuizen is nog te zien hoe rijk de Hindeloopers waren.

Hindeloopen vormde een zelfstandige gemeente, tot het in 1984 samen met Workum, Stavoren en een groot deel van Hemelumer Oldeferd opging in de nieuwe gemeente Nijefurd.

 

Toen ik deze middag in Hindeloopen aankwam dacht ik even dat de tijd had stil gestaan. Huisjes die zo konden weggelopen zijn uit de middeleeuwen, straten die nauwelijks breed genoeg zijn om n auto door te laten, een dijk vol schapen en lammetjes en boven alles uit, een prachtige oude kerktoren. En overal de geur van vers gebakken vis en masten van zeilbootjes aan de einder. En achter de dijk: het in de zon glinsterende IJsselmeer.

 

Voor ik aan mijn wandeling door het stadje begon bracht ik eerst een bezoek aan het Hidde Nijland museum waar ik na een zeer vriendelijke ontvangst kon kennismaken met de Hindeloopse klederdracht, scheepvaarthistorie en de zeer typische meubel- en schilderkunst.

 

 

 

Het Hindeloopse Fries is totaal afwijkend van het gewone Fries omdat men de middeleeuwse spelling van de klinkers bewaard heeft. Ter illustratie, deze overdenking op een nieuwjaarsdag.

 

OERTIINKING OP EN NIEJERSDEI.

 

Et iis en aald gebroek ,

Biikend bii vuele minsken ,

Dot men op dizze dei

Enkenn oerstroomt mei winsken.

 

En dot wol aldermest

Oer 't libjen en oer 't sterwen ,

En om es nei de daa

De hiimel to biierwen.

 

'k Heb op die dei wol toat:

As 'k mii zem naat misleid,

Den wordt die heilge winsk

Mar oenbiitoat vaaik zeid.

 

'k Toat jester iin mii zem:

Gaauw iis 't jer wor vorvliind,

Ho iis 't mei mii gesteld?

Ho heb iik mii gedriind?

 

Wer 'k altiid iin miin dwaan

Oon wet en pligt getrouw?

En as iik erris vaal,

Heb 'k den oprogt biirouw?

 

'k Loai op de moend miin haand;

'k Toat bii mii zem, 0 God!

Waes mii genadig, Heer!

lik saet wor vier to kort.

 

Het strofle iik iin dit jer

Wor vaaik, iin vuele diingen;

Toch bleeuwen Jii zo goo

Mii zegen to to briingen.

 

Dae roapt' 'k miin Schepper oon,

Dot Hii mii krachten joog,

Dot 'k mii iin 't nieje jer

Hir better iin gedroog.

 

Schiink mii Jiin heilge Geest,

Dot dii mii daaigliks leid',

En iik voar daa en grof

Mii altiid viind biireid.

 

En as iik, grate God!

Vorschiin op de oordeelsdei ,

Dot 'k den, om Jezus woll'.

Genade viinde mei!

 

Bron: Taalproeven van Hindeloopen 1855  (te koop in het museum)

 

Na het bezoek aan het museum heb ik zomaar wat door het stadje geslenterd en heb ik me laten verrassen door alle moois wat ik onderweg te zien kreeg. Wandel je mee? Ik keer hier zeker nog eens een keer terug in een ander seizoen.

  

 Toen ik terugwandelde naar mijn auto, die ergens bij de dijk geparkeerd stond, vond ik als kers op het toetje nog een tweedehands boekenwinkeltje. Daar kon ik natuurlijk niet voorbijlopen zonder eerst wat rond te neuzen. Ik werd er ontvangen door het prototype van een boekenliefhebber en dus was ik er de eerste tien minuten niet weer buiten. Met twee nieuwe aanwinsten, dus in mijn sas, ben ik na een mooie middag weer huiswaarts gereden.... 

 

 

Stavoren (voorheen Staveren) is de oudste van de Friese elf steden. De plaats is rond het jaar 900 ontstaan langs een waterloop en kreeg in 1118 stadsrechten van keizer Hendrik V. Het was een belangrijke handelsstad. De grootschippers en kooplieden onderhielden belangrijke handelsrelaties met de landen rond de Oostzee. In 1385 werd Stavoren lid van de Hanze. De schippers uit Stavoren genoten bij passage van de Sont een oud voorrecht; bij de tolheffing werd hen voorrang verleend wat een flinke tijdwinst opleverde. Bij de Oostzeehandel speelde de Amsterdamse haven een belangrijke rol. Holland was met een snel groeiende bevolking voor de voedselvoorziening aangewezen op graanimporten uit de Oostzeelanden. De schippers uit Friesland waren voor Holland om die reden van levensbelang. Bij oorlogen tussen Holland en Friesland koos Stavoren dan ook dikwijls partij voor Holland. Echter niet bij de slag bij Warns dat ook wel aangeduid wordt als de slag bij Stavoren.

Aan het einde van de Middeleeuwen raakte het stadje in verval. De haven verzandde en bij de graanhandel speelde Stavoren geen rol van betekenis meer. Op dit feit is het verhaal Het Vrouwtje van Stavoren gebaseerd...
Bron: Wikepedia

 

Meer over Stavoren

 

Het vrouwtje van Stavoren.

 

Der wie in skatrike widdou, dy wenne yn Stavoren. Sy hie allegear skippen op s dy't nei fiere lannen farden om dr handel to driuwen.
Op in kear sei se tsjin ien fan 'e skippers: "Nou mast foar my it allermoaiste meinimme hwat der mar to krijen is."
Nei in lange reis komt dy skipper werom. Hy hat it skip fol rogge.
Dm wie de widdou fan lilkens. Sy sei tsjin 'e skipper: "Hoe krigest dit yn 'e kop, dat dit it moaiste ter wereld is?"
Doe frege se: "Hoe hast it ynladen? Yn bakboard?"
"Yn bakboard", sei de skipper.
"Yn bakboard is 't der ynkommen," sei se, "yn stuerboard mat it der wer tgoaid wurde. Yn s."
Dat gebeurde.
Der stie in lde grijsaard. Dy seach dat. Hy sei tsjin har:
"Eenmaal zult ge nog arm worden."
"Man," sei se tsjin 'e lde grijsaard: "Gean fuort. Ik kin net wer earm wurde."
Sy krige har gouden ring fan 'e finger en dy goaide se yn 'e s.
"Sa min as ik oait dy ring wer krij," sei se, "sil ik net earm wurde."
Fjirtsjin dagen letter komt der in fiskkoopman yn 'e std. De widdou keapet fisk. En doe't se de earste fisk iepensnie wurdt se sa kjel, dat sy falt achteroer. Hwant dr sjocht se de gouden ring. De fisk hie him opslokt.
Dan komme der hevige stoarmen mei tonger en wjerljocht. Al har skippen op s forgeane.
Stikken diken slagge wei. Al har rykdom forliest se oan 'e s. Sy moest har op 't lst noch mei de bedelaarshn rdde. Men kin nou noch altyd sjen hwer't it skip mei rogge lege is. Dr waechse alle jierren noch ieren, mar der sitte gjin kerrels yn.


***

Een schatrijke weduwe uit Stavoren geeft haar schipper de opdracht om voor haar het kostbaarste op aarde te vinden en mee te nemen naar Stavoren, opdat zij nog meer rijkdom en aanzien zou verwerven. Na een lange zoektocht vind de schipper uiteindelijk de kostbaarste schat op aarde in Danzig. Mooie, roodbruin-glanzende tarwe. Hij laat zijn schip vol laden en gaat terug naar Stavoren. Maar de Vrouwe is niet blij. Tarwe? Daar kan ze niets mee. Zij geeft de schipper de opdracht om de tarwe overboord te gooien, maar wordt onderbroken door een oude bedelaar, die vraagt of ze de tarwe dan niet aan de armen kan schenken. De Vrouwe weigert en de tarwe gaat overboord. De bedelaar voorspelt dat eens, net als de mensen die op de kade de Vrouwe toejuichen, ook zij rond zal gaan als een bedelaar. Daarop gooit de Vrouwe een kostbare ring in het water met de woorden: "Eer keert deze ring uit zee in mijn hand terug, dan dat een woord van jouw profetie waar wordt!" Het tegendeel is echter waar, de ring keert terug en de Vrouwe wordt bedelares. De plaats waar de tarwe in zee was gegooid groeit uit tot een zandbank, die de schepen van de rijke kooplui blokkeert. Op de zandbank groeit de tarwe, maar deze tarwe is korrelloos. Binnen enkele jaren is glorie van de stad Stavoren vergaan.

 

 

Lange versie

***

Het vrouwtje van Stavoren

Hoort vrienden, hoort een lied,
Dat duid'lijk zal verklaren,
Wat eenmaal is geschied,
Voor meer dan duizend jaren.
Toen 't oud en grijs Stavoren,
Nog bloeid' op Frieslands grond;
En van zijn macht deed horen,
De hele wereld rond.

Daar in die rijke stad,
Die jaarlijks duizend schepen
Belan met 's werelds schat,
Haar haven in zag slepen.
Daar leefd' in roem en ere,
Een rijke weduwvrouw,
Wier voorbeeld ons zal leren,
Hoe hoogmoed komt in rouw.

Volledige tekst

***

Een wandeling door Stavoren

.

.

.

.

.

.

.

.

.

even...

.

... poseren

.

zo heerlijk  rustig

.

voorstraat

.

Nicolaaskerk

.

Rustplaats

.

gesneuvelden WO II

.

dit viel ons op...

.

je kan alle kanten op

.

doorkijkje

.

een ijsje...

.

... en een bakje vis

.

prachtige...

.

... luchten

.

.

.

.

.

de kudde...

.

... en de eenling

.

wil jij ook een hapje?

.

ja, graag!

.

 

 

 

 

 

 

                             

 

Gastenboek van Spirituele Vrienden.

  

Top 100 NL